IMAS SRECU DA VIDIS STRANICU O GRADU ZVORNIKU.!!! Posjeti moj guestbook, - knjigu posjetilaca. Upisi tvoje utiske...

SLIKE Poezija Vicevi April 1992 ZV

ZVSIJA_COM.JPG

voljeni grad u srcima Zvornicana

Istorija


ZVORNIK
voljeni grad u srcima, nas voljeni grad, grad u kome smo odrasli, gdje su nam domovi, domovi pradjedova, koji ne mozemo zaboraviti, to su domovi zvornicana TU JE I MOJ DOM

S A D R Z A J

O autoru
O Zvorniku
Historija
Mahale Zvornicke
Mostovi
Stanovnistvo
Evlija Celebija o stanovnicima Zvornika
Zvornik pod Austrougarskom vladavinom
Zvornik za vrijeme Kraljevine Jugoslavije 1918-1944
Zvornik za vrijeme Drugog svijestkog rata 1941-1945
Zvornik poslije Drugog svijetskog rata
Zvornik Aprila 1992 godine
Razglednice Zvornika
VICEVI
POEZIJA
My Guestbook

zvornik6.jpg
ZVORNIK


Stanovnistvo

Od praistorije pa do danas


Danasnje podrucje Zvornika bilo je prema mnogim historijskim proucavanjima naseljeno jos od prahistorijskih vremena. Najstariji poznati stanovnici zvornickog podrucja bili su Skordisci - narod keltskog porijekla. Nakon dolaska Rimljana na Balkan Skordisci su prihvatili rimsku vlast. Pretpostavlja se da su slovenska plemena dosla na ovo podrucje u drugoj polovini VI vijeka. Medjutim ni do danas nisu pronadjeni neki ostatci nekog ranoslovenskog naselja. Zvornik je imao izuzetno veliku gustinu naseljenosti 162 st/km2.

Brojne nekropole stecaka u opstini su dokaz da je ovaj grad, kao i mnogi drugi bosansko-hercegovacki gradovi, bio naseljen bogumilima.

Prvi popisi stanovnistva su odrzani jos u tursko doba i tada vec je zabiljezena prevaga Muslimansko - Bosnjackog stanovnistva.

Zvornicanin magistar Himzo Tulic u svojoj knjizi “Zvornicka sirat cuprija” navodi:” Turci su u vise navrata mijenjali etnicku sliku na ovim prostorima doseljavanjem pravoslavaca iz Hercegovine, sa podrucja Starog Vlaha. Naseljavanjem Vlaha vrseno je na granici prema Ugarskoj (sadasnja Semberija) i u dolini Drine, uz najvazniji putni pravac Srebrenica - Zvornik Raca. Kao cuvari komunikacija i granice, doseljenici, uglavnom stocari, formirali su pravoslavna naselja koja i danas figuriraju na prostorima zvornicke opstine (Zelinje, Drinjaca, Celopek, Trsic, Tabanci, Jasenica Rocevic, Pilica, Lokanj i Rastosnica). Danas u njemu zive samo pravoslavci.


ETNICKI SASTAV STANOVNISTVA PREMA POPISIMA 1910 - 1991


GodinaBosnjaciPravoslavniKatoliciEvangelistiJugosloveniOstaliUkupno
1910 2092754185------6573688
%57205------18,0100
193123048861777---1133487
%66,124,45,10,20---3,20100
19814080130064-----1970101073842
%55,340,7-----2,601,40100
19914820830839120---122571981111
%59,4380,20---1,509,00100

Historija i zbivanja oko Zvornika


Zvornik se prvi put pominje u historiji 1410 godine i to pod imenom Zvonik a 1519 godine pod danasnjim nazivom Zvornik. Zvornicki stari grad (tvrdjava) nastao je znatno ranije vjerovatno nakon formiranja granice izmedju BiH i Srbije tj.u drugoj polovini XIII ili na pocetku XIV vijeka. Postoje predpostavke da su ga izgradili bosanski feudalci ili madjari. Podignut je na pogodnom mjestu gdje Drina izlazi u plodnu ravnicu gdje su oduvjek bile znacajne komunikacije a narocito je bila vazna komunikacija od Dubrovnika kao trgovackog centra prema “Sirmijumu” tj Sremskoj Mitrovici. Nema pouzdanih podataka o tome koje tacno podigao zvornicki stari grad “Kula grad”. Kao razvijeno gradsko podrucje Zvornik je bio privlacan za dubrovacke trgovce i zanatlije.

U periodu 1415 - 1435 postojala je dubrovacka naseobina kao i franjevacka crkva u Zvorniku. Medjutim Turci su je pretvorili u Dzamiju na Fetiji (dio grada 15 m. veca nadmorska visina). Kao i mnogi srednjovijekovni gradovi Zvornik je imao sam grad gdje je bilo sjediste vlastele i podgradja. Centar grada je imao trg gdje se odvijao poslovni i javni zivot. Trg grada je bio okruzen kucama trgovaca i zanatlija u kojima su bile i njihove zanatske radnje.Grad je imao svratiste za putnike (hanove), carinarnicu, i gostionu. Isto tako grad je uredio gradsku upravu te su Turci odlucili da u njemu osnuju svoj administrativni centar.


Evlija Celebija o stanovnicima Zvornika


Poznati Turski putopisac Evlija Celebija je boravio u Zvorniku 1664 godine i tada je zabiljezio, ”Stanovnici su Bosnjaci, govore bosanski, nose cohane dolame, tijesne krajiske caksire s kopcama i gizdaju se. Ima mnogo basta i vinograda. Iz ovog kraja glasovite su sljive, jabuke, tresnje, hrastove daske, smrce, vina, ovcija vuna i govedja koza. Skela dobro radi. Stanovnici su dobri trgovci.” Prema njegovim podacima u Zvorniku je tada bilo 6 dzamija, 8 tekija, javno kupatilo, 3 hana, 7 mekteba, 3 medrese i 8 mesdzida.


Ruski konzul o Zvorniku - 1874 god


Prema podacima ruskog konzula 1874 god. na Zvornickom podrucju je bilo 28 megteba (1354) ucenika i 4 hriscanske skole sa 147 ucenika.


Zvornik pod Austrougarskom vladavinom


Godine 1878 tursku vladavinu zamijenila je austrougarska.
U doba austrougarske okupacije (1878-1918) Zvornik spada u razvijenija mjesta u Bosni.I dalje je bio sreskó srediste sa razvijenim zanatstvom i trgovinom. Tadasnjem zvornickom srezu pripadalo je i podrucje danasnje opstine Kalesija, dijelovi opstine Ugljevik, Lopare i Bijeljina (Glavicice).U cilju obezbjedjivanja koliko - toliko pismenih radnika i predradnika, kao i skolovanje djece svojih cinovnika, Austrija je u Zvorniku 1886 godine otvorila narodnu (drzavnu) osnovnu skolu. Izgradjeni su makadamski putevi za Sarajevo, Srebrenicu i Bijeljinu koji su dugo vremena bili u upotrebi neki cak i danas.Narocito je bio znacajan uticaj austrijske arhitekture na Zvornicku arhitekturu i gradjevinarstvo. I danas postoji zgrada opstine, “Kasina” nekadasnji "Oficirski dom" vojna bolnica na Fetiji, bivsa zgrada osnovne skole u Beksuji, posta a u novije vrijeme zgrade “Agroproma”. U Zvorniku je Austrija imala jak vojni garnizon koji je 1910 god. imao 651 vojnika i oficira. Za vrijeme austrougarske vladavine od kulturno-prosvetnih i sportskih i sportskih ustanova i organizacija bile su u Zvorniku dvije osnovne skole, Sokolsko drustvo “Srpski soko”, Srpska narodna citaonica, medresa i ruzdija (visi stupanj muslimanskih vjerskih skola), kao i nekoliko mekteba za osnovnu vjersku pouku muslimanske djece. Od vjerskih objekata bile su dvije crkve (pravoslavna i srpska), 7 dzamija i jedna sinagoga. Postojala je i jedna muslimanska citaonica koja se zvala “Kerethana”.

Zvornik za vrijeme Kraljevine Jugoslavije

1918 - 1944


Zvornik je srediste sreza sa istim granicama jos od okupacije od Austrougarske. 1929 pripadao je Drinskoj banovini sa sjedistem u Sarajevu. Bio je u sastavu tuzlanskog okruga i imao 10 opstina. U ovom periodu Zvornik je znacajno trgovacko mjesto sa dosta starih ducana ali i nekoliko ducana koji su uredjeni po evropskom uzoru. I u ovom periodu Zvornik je raskrsnica puteva. U ovom periodu podignut je zeljezni most na Drini kao i bolnica na Fetiji.

Od zdravstvenih ustanova nakon stvaranja Kraljevine Srba Hrvata i Slovenaca u Zvorniku (ovdje se muslimani izuzimju kao konstitutivni narod jedne drzave) je postojala samo jedna ambulanta, jedna apoteka, jedan sreski ljekar i apotekar. Cesto su se javljale epidemije kuge i sifilisa pa je osnovana specijalna ambulanta za lijecenje ovih bolesti.


Zvornik za vrijeme Drugog svijetskog rata

1941 - 1945


U Drugom svijetskom ratu Zvornik je bio bombardovan od njemacke avijacije. Za vrijeme II svijetskog rata Zvornik je bio u sastavu t.zv. Nezavisne Drzave Hrvatske. Zbog toga mozda i danas pojedini hrvati smatraju da bi trebao biti u sastavu “ Velike hrvatske”. Odmah po formiranju kvislinske vlasti postaje “kotarsko” mjesto i mjesto i sjediste ustaskog logora, a administrativno ukljucen u Veliku zupu Usore i Soli, (kada se ovo zna nije tesko razumjeti zasto se neki hrvati i danas bore za isti cilj formiranja Usore i Soli). To je razlog da je Zvornik odmah i bez teskoca zaposjednut od strane njemackih i ustaskih jedinica. Zvornik postaje oslonac ustaske i kvinsliske vlasti gdje su formirane zandarmerijske stanice u Zvorniku, Kozluku, Palatoru, Tavni, Drinjaci i Sapni.
Odmah po uspostavljanju okupatorske i izdajicke vlasti u Zvornickom kraju je poceo Ustaski teror nad Srbima i Jevrejima. Zbog toga je jedan broj srba izbjegao u Srbiju. Ustaski i cetnicki pokret nije imao veliku podrsku medju samim zvornickim stanovnistvom. Mali broj stanovnika se prikljucio tim pokretima. Zvornik je bio postedjen bratoubilackog rata vec su se medjusobno potpomagali i stitili kao prijatelji i komsije. U ovo doba je poznat samo jedan cetnicki zlocin ali na podrucju Sopotnika ucinjen od cetnika iz Kravice. U toku rata Zvornik je bio vise puta oslobadjan od partizanskih jedinica medjutim konacno oslobodjen 19 februara 1945 godine.

Start

Zvornik poslije Drugog svijetskog rata

1945-1992


Nakon drugog svijetskog rata Zvornik je veoma zaostalo podrucje koje je trebalo obnoviti i prosvijetiti. U Zvorniku su formirane sve drustveno politicke organizacije. Uvodjenjem novog komunalnog sistema 1955 godine ukinuti su srezovi u Srebrenici i Vlasenici i pripojeni Zvornickom srezu. Vec 1958 god. ukinut je Zvornicki srez i pripojen tuzlanskom srezu. Stanovnistvo se bavilo isto kao i prije rata zanatstvom i zemljoradnjom a u samom gradu trgovinom, zanatstvom i ugostiteljstvom tako da su ove djelatnosti bile osnova zvornicke privrede.

Privreda

1956 godine izgradjen je “Novi izvor” koji je proizvodio gradjevinske materijale: crijep, ciglu, betonske elemente, mermerne blokove, kamen krecnjak, kvarcni pjesak, kamen tucanik, kalcijum karbonat, serpentin i.t.d. Dolazi do formiranja mnogih industrijskih kapaciteta i preduzeca u Zvorniku kao sto su: Stolarsko “Mladost”, ugostiteljsko “Majevica”, prehrambeno “Zitopromet” autotransportno “Autotransport”, za eksploataciju suma “Jelica”, gradjevinsko “Graditelj”, krojacko “Ukus” , trgovacka preduzeca “Zadruzni magazin”, poslovni “Duhan”, “Prvi maj”; “Uzor”, “Tehnometal” te “Obucarska i brijacka zadruga”. 1957 godine u sastavu preduzeca “Novi izvor” je podignuta “CIGLANA” sa prvim modernim dimnjakom a zatim 1962 god. pocinje sa radom “Fabrika sperploce” a u godinama koje slijede citav niz industrijskih objekata koji su locirani u industrijskoj zoni u Karakaju. Jedan od najvecih je “Tvornica glinice - Birac” koja je sastavni dio "Energoinvesta - Sarajevo", ali koja je bila i najveci zagadjivac okoline narocito rijeke Drine.

Vanprivredni kapaciteti

U Zvorniku je bilo sjediste Osnovne banke - Privredne Banke - Sarajevo, Filijala drustvenog knjigovodstva i ZOIL za pet opstina kao i PTT saobracaj i “Tuzlaputevi” koji su djelovali na vecem broju opstina. Medicinski centar “Peti juli” je imao regionalni karakter sa skoro 900 zaposlenih, 140 ljekara i stomatologa od cega je bilo 45 specijalista.

Skolstvo

Na podrucju Zvornika je radilo u devet osnovnih skola jedna specijalizovana i 28 podrucnih cetverorazrednih skola sa preko 12 000 ucenika i 400 nastavnika.

Sadrzaj


SLIKE Poezija Vicevi April 1992 ZV


Moj e-mail
izo50@hotmail.com


Copyright © JULI 1998

Izet Karaosmanovic. All rights reserved.