|
M¶t
ngày ÇÀu xuàn, næm con gà, næm 1957 tôi ra Ç©i
tåi thÎ-xã ñà-n¤ng, quÆn III, phØÖng Mân-quang.
QuÆn III n¢m vŠ phía nam sông Hàn. QuÆn III còn
g†i là bán-ÇäoSÖn-Trà. Dân chúng ª Çây chuyên
sÓng b¢ng nghŠ Çánh cá. Gia-Çình tôi Çã d†n
vŠ Çây tØ næm nào không rõ, và ch¡c là tØ
Nha- Trang vì m¶t chÎ tôi sinh ª Çó. Cha tôi, mà
tôi thÜ©ng goÎ b¢ng thÀy, di cÜ cùng v§i mË tôi
và hai chÎ ÇÀu tØ m¶t làng quê ngoài b¡c, Bùi-Chu
- Phát- DiŒm. ThÀy mË và chÎ tôi, chÎ
ñÎnh r©i bÕ quê-hÜÖng vào nam b¢ng tàu næm
1954 cùng v§i thÀy mË. Lúc Çó thÀy tôi còn Çang
trong quân Ƕi quÓc gia, lúc thÀy vŠ thæm nhà
ª Bùi-Chu (?) thì bÎ phiá c¶ng-sän khuyên phäi
bÕ lính. ThÀy tôi cÛng nghe theo nhÜng khi Çã ª
nhàm¶t th©i gian, thÀy d¡t mË tôi và chÎ ñÎnh
vu®t tuy‰n vào Nam, còn chÎ GÜÖng thÀy mË Ç‹
låi ª v§i bà ngoåi d¿ ÇÎnh së Çi sau. Møc
Çích là Çánh lÜà b†n c¶ng sän lúc Çó là
gia Çình vÅn còn Çó, không trÓn Çi Çâu.
ThÀy mË và chÎ trÓn vŠ ÇÜ®c vùng HäiPhòng Ç‹
tØ Çó theo tàu há mÒm Pháp lên ÇÜ©ng vào
Nha- Trang, ÇÜ®c chính-phû cho tåm trú trong m¶t
tråi tÎ nån. SÓng ª Çó vài tháng, thÀy mË và
chÎ ñÎnh chuy‹n vào Quy-NhÖn . ñ‹ v† con låi,
thÀy tôi ra ñà-N¤ng(?) Ç‹ cùng v§i các bån lính
khác chuÄn bÎ ch‡ æn ª cho nh»ng ngÜ©i di cÜ
khác rÒi sau Çó ÇÜa gia Çình ra sinh sÓng tåi
Çó cho t§i ngày gia-Çình ly tán, b¡t ÇÀu tØ
ngày thÀy mÃt. ThÀy Çi lính công binh nhÜng ch¡c
là chÌ khoäng m¶t vài næm sau thì thÀy tôi giäi
ngÛ, mª quán tåp hóa nuôi gia-Çình.
MË
tôi cÛng tÀn-täo buôn-bán nuôi con. Tôi sinh ra
sau bÓn ngÜ©i chÎ, chÎ ñÎnh, GÜÖng,
HÜÖng, ThÖm. Các chÎ tôi, chÌ trØ chÎ ñÎnh, các
chÎ khác ÇŠu bÎ tôi Çánh trä khi các chÎ la lúc
tôi làm ÇiŠu gì sai trái. Gi© nghï
låi thÃy mình h‡n quá, cÛng chÌ vì tôi ÇÜ®c
thÀy- mË cÜng chiŠu qúa và thÃy lòng nao
nao thÜÖng các chÎ. Nh§ nh»ng lúc lÃy xe ba bánh
cuä con nít chåy vòng vòng trܧc hiên nhà
( ch‡ gia-Çình tôi ÇÙng chøp hình ) và
cäm thÃy mình ÇÜ®c Üu tiên quá xá, chÜa có
ÇÙa nào b¢ng tu°i tôi mà có chi‰c xe nhÜ
tôi. NgÜ©i ÇÙng bên trái thÀy tôi là ông
chú TÜ, tôi không bi‰t rõ ông chú là ai, có lë
là em cuä ông nôÎ tôi. ñÙa nhÕ Çang khóc
là Ti‰n, con trai cuä bác gì ª ngay sau nhà tôi.
SÖn lúc Çó chÜa có. Tôi nh§ có lÀn cha mË
tôi giÆn nhau vì viŒc thÀy tôi mua chi‰c xe bò
Ç‹ làm gì Çó mà mË tôi không chÎu. LÀn
Çó hai ông bà cãi c† và giÆn nhau ljn mÃy
ngày.
Nh»ng ngày thÖ Ãu nhiŠu cái vui mà cÛng l¡m
n‡i buÒn. Nh»ng Çêm træng mát chåy Çu°i nhau
vòng quanh ch® ngay trܧc nhà, chÖi trÓn tìm, rÓng
r¡n lên mây, thiên Çàng ÇÎa ngøc, nhiŠu, nhiŠu
l¡m. Nh§ vô cùng cæn nhà yêu dÃu. ThÀy mË sinh
ra các con, nuôi các con khôn l§n. Gi» gìn các
con trong tình thÜÖng bao la. Tình thÜÖng Ãy thÀy
mË Ãp û trong lòng Con hi‹u, cho ljn bây gi©
con Çä hi‹u cha mË vÃt vä, lo l¡ng vì chúng
con, k‹ sao cho xi‰t. Bây gi©, nÖi xÙ lå quê
ngÜ©i, nh§ ljn Ùa nܧc m¡t... Ôi nh»ng ngày
xÜa còn bé. Nh»ng ngày nhiŠu k› niŒm man mác
buÒn.
Cách nhà tôi khoäng m¶t nhà vŠ phía tay phäi là
nhà ô/bà TuÃn có Thäo, hÖn tôi m¶t tu°i. Tôi
v§i |
|
Thäo
lúc còn nhÕ hay chÖi v§i nhau, thÜ®ng Çài cÛng
nhiŠu lÀn, lÀn nào tôi cÛng th¡ng dù tôi nhÕ
con hÖn. Ngay sát bên phäi là nhà ông Thái. Nh§
có lÀn, không bi‰t ông giÆn gì cha mË tôi mà
ông b¡c bàn gh‰ ra ngoài sân trܧc nhà ông,
x‰p cä chøc chai bia, và vØa uÓng vØa chÜÌ. Tôi
còn nhÕ quá nên ch£ng hi‹u ông chºi cái gì.
Nh§ ông có hai cô con gái Mây và MÖ. Không
hi‹u tåi sao mà hôì Çó tôi ch£ng thÃy cô nào
Çáng mê cä.
Cu¶c
Ç©i tôi tØ nhÕ thÜ©ng g¡n liŠn v§i nhà th©.
Ngôi nhà th© mà tôi thÜ©ng džc kinh xem lÍ, rÃt
ngoan Çåo, là h¶i viên rÃt trung thành cuä HiŒp-h¶i-Thánh-
mÅu, lúc nào cÛng cÀm ÇÀu m¶t ti‹u Ƕi nhóc.
Nh»ng bu°i du ngoån, c¡m tråi ÇÀy lš thú, thiŒt
là vui. TÃt cä chÌ còn là nh»ng bóng m© qúa khÙ.
Khi tôi m§i 10 tu°i ÇÀu, ThÀy Çã ra Çi, m¶t tháng
trܧc t‰t âm lÎch næm 1967, lúc Çó Lan
Ç¿Öc 7 tÜ°i, Hòang 5 tu°i, SÖn m§i 3 tu°i. Trܧc
Çó næm, sáu ngày thÀy tôi trª bÎnh, Çang làm
ª m¶t sª mÏ, ông dÜ®c ngÜ©i ta chª vŠ nhà,
thÀy Çau có vÈ rÃt d» d¶i, Çúng n¢m gì cÛng
vÅn Çau. Cæn nhà Çã b¡t ÇÀu trª nên äm Çåm.
Tôi còn nh§ Noel næm trÜóc, ThÀy tôi cho tôi
theo ljn sª mÏ thÀy làm d¿ tiŒc sª Çãi. ˆn
ÇÒ tây Çã Ç©i rÒi còn ÇÜ®c mang vŠ bao nhiêu
là quà. Tôi có bi‰t Çâu, thÀy Çã s¡p bÕ chúng
tôi. ThÀy Öi! mË Öi! con là con cÜng cuä thÀy mË
Çây, sao gi© này thÀy mË không ª bên cånh con
Ç‹ nhìn ¤m hai cháu xinh ÇËp, khôn ngoan
cuä thÀy mË. HÖn nÜä Ç©i ngÜ©i con m§i bi‰t
thÜong yêu thÀy mË. Công lao sinh dÜ«ng bi‰t
bao gi© con Çáp ÇŠn. ThÀy mË linh thiêng phù h¶
cho con cái ÇÜ®c nhiŠu may m¡n. Nghe nói thÀy bÎ
Çau ru¶t dÜ mà vi ÇÜa Çi bŒnh viŒn quá trÍ nên
ru¶t dÜ bÎ nung mû. BÓn ngày sau m§i ÇÜa thÀy
vào bŒnh viŒn ñà-n¤ng, bác sï cho giäi phÅu
ngay tÙc thì nhÜng... trÍ rÒi, hai gi© sáng ngày
hôm sau thÀy ra Çi vïnh- viÍn. MË Çã khóc thÀy
không còn ra nܧc m¡t, nhÜng con vÅn ngây ngô
ch£ng bi‰t gì. ( hình trên - Çám tang
mË - cò cä HÜ©ng, CÜ©ng và SÜÖng).Khi thÀy
mÃt, hình nhÜ mË Çang mang thai em PhÜ®ng và vì
buÒn Çau quá mÙc, PhÜ®ng sanh ra không Çû sÙc
sÓng, vài ngày sau cÛng theo thÀy ra Çi. Gia Çình
tôi lúc Çó chÌ còn sáuchÎ em bÖ vÖ, låc
lõng. Tôi nghï chÎ HÜÖng ch¡c lo l¡ng nhiŠu l¡m,
tôÎ nghiŒp chÎ tôi. Thân gái vÜà l§n Çã bÎ
Ç©i phû ÇÀy bão táp. MÜòi bäy tu°i ÇÀu, tu°i
cuä hoa và bܧm mà chÎ Çã phäi m¶t mình nuôi
næm em dåi. Tính chÎ HÜÖng rÃt bܧng bÌnh. ChÎ
vÅn nghï là các chÎ khác
không giúp chÎ m¶t tay nuôi các em khi thÀy rÒi
ljn mË lÀn lÜ®t ra Çi nên khi cÀn gì dù khá
quan tr†ng chÎ chÌ quy‰t ÇÎnh m¶t mình...RÒi
ngày ÇÎnh mŒnh låi ljn m¶t lÀn nÜã. ngày miŠn
nam qua tay ch‰ Ƕ khác, ngày 30 tháng tÜ 1975.
ñà-n¤ng trܧc Çó khoäng m¶t tháng vô cùng
h‡n Ƕn. M†i ngÜ©i sÓng trong lo âu, nghï vŠ
m¶t tÜÖng lai Çen tÓi s¡p t§i. ChÎ em tôi sÓng
låc loài không cha, không mË. NgÖ ngác trܧc bão
táp cu¶c Ç©i. Nh»ng ngày ÇÀu miŠm nam Ç°i ngôi,
chÎ em tôi ngÒi trong nhà Çóng cºa kín mít dòm
ra ngoài quan sát. Cán b¶, du kích Çi qua Çi låi
làm chúng tôi càng lo s® hÖn. Trong
nhà ch£ng còn gì æn. ChÎ em tôi túm ngay chú chó
låc vào nhà, Çem xuÓng nhà ba má anh ñính làm
thÎt chia nhau æn Ç«. Lúc chÎ em tôi trÕ vŠ tØ
tråi häi quân Hoa-kÿ, sau khi ÇÎnh Çi tìm t¿ do
mà
|
|
không
thành, nhìn cæn nhà tÓi tæm trÓng v¡ng mà tâm trång
thÃy rã r©i lÅn lo s®. Không bi‰t ai Çã løc
l†i, phá phách ÇÒ Çåc ng°n ngang.Nh»ng ngày sau,
m†i s¿ có vÈ trª låi bình thÜ©ng. Dù
sao cÛng phäi ki‰m sÓng Çã. ñã b¡t ÇÀu phäi
Çi h†p m‡i ngày, m‡i tÓi. Nhà nܧc m§i ch£ng
cÀn bi‰t dân có còn gì æn hay không. Khoäng hai
tháng sau chúng tôi qua nhà anh chÎ MÏ ª và sau
Çó Çæng kš Çi làm thûy l®i ª m¶t vùng quê Quäng-
nam, trܧc là Ç‹ ki‰m mi‰ng æn, sau là Ç« phäi
lo nhà nܧc ki‰m chuyŒn. Lúc Çó tôi cÛng Çã
ÇÜ®c 18 tu°i. Gia Çình anh chÎ MÏ Çã theo tàu
thûy vô miŠn nam. Lúc Çó chúng tôi cÛng không
bi‰t anh chÎ ª Çâu.
M¶t buôÌ tÓi n†, tôi và ngÜ©i
anh r‹, anh ñính Çi h†p t° nhÜ m†i tÓi khác
nhÜng tÓi nay, Ç¥c biŒt còn ÇÜ®c thông báo vŠ
viŒc t¿ nguyŒn Çæng kš xin Çi làm công trình thûy
l®i ª ñiŒn-bàn hay Duy-xuyên gì Çó và th‰ là
vài ngày sau khæn gói lên ÇÜ©ng. GiÓng Çi cäi tåo
quá.
Tôi nh§ tÃt cä Çi xe Çò ljn m¶t b‰n phà trên
sông Thu-bÒn tØ Çó Çi ngÜ®c sông lên m¶t vùng
quê v¡ng vÈ. Bu°i chiŠu n¡ng mu¶n, ánh n¡ng vàng
uá, ti‰ng Çò máy xình xÎch và Çám Çông quÀn
áo lam lÛ, nh»ng r¥ng tre rû lá hai bên b©. Khung
cänh thÆt hiŠn hòa và cÛng thÆt nghèo nàn. Tôi
ngÒi trên m¶t chi‰c Çò máy v§i tâm trång bÖ vÖ
låc lõng dù có anh ñính ª cånh Çó. Чc gì có
cha, có mË ª nhà Ç®i con...
Lúc khoäng ba, bÓn gi© chiŠu thì ljn nÖi, nh»ng
chi‰c ghe máy lÀn lÜ®t ghé låi b‰n. B‰n là m¶t
b© ÇÃt ch£ng có cÀu ki‰c gì cä cho nên m†i ngÜ©i
phäi s¡n quÀ l¶i lên b©. TÆp trung tåi ch‡ ch©
ngÜ©i có trách nhiŒm hܧng dÅn Çi gªi m‡i nhà
m¶t vài ngÜ©i.Sáng s§m hôm sau, m†i ngÜ©i
ÇÜ®c dÅn ra m¶t cánh ÇÒng hoang, cÕ ngÆp ljn
ÇÀu gÓi và b¡t ÇÀu ÇÜ®cphân chia công viŒc, dùng
cây mai x¡n ÇÃt thành tØng cøc rÒi chuyŠn tay
ÇÜa ljn ch‡ Ç¡p Çê. Ngày ÇÀu tiên thÆt vÃt
vä, mŒt ljn rã r©i. Tuy vÆy cÛng thÃy vui vui, hÖn
là ª låi nhà vØa Çói æn vØa thÃp thÕm trong bøng.
Th©i gian làm viŒc khoäng hai ba tháng là h‰t Ç®t.
Có lÀn Çang làm, bà Cä làm phía sau dùng liŠm c¡t
cÕ, cÕ không móc låi quàng ngay m¡t cá chân tôi
mà móc. MÛi liêm ngÆp sâu ljn hÖn m¶t phân. MÃy
ngày sau, ngÜ©i cÙ hâm hâm nóng. Có Çêm, cÖn sÓt
lên ch¡c là cao Ƕ l¡m nên tôi mê säng luôn
miŒng. N¢m m¶t mình trong chái nhà trÓng träi trên
cái chõng tre †p Ëp. Chân bÎ v‰t thÜÖng hành
nhÙc nhÓi kinh khûng. Không
thân thích. Không bån bè. Tûi thân Ùa nܧc
m¡t. ñêm træn trª ngû không ÇÜ®c, cÖn Çau nhÙc
hành hå. Tܪng trên Ç©i không còn gì Çau kh° hÖn.
NhÜng cÛng còn may là có Hi‹n con bác Quang, ngÜ©i
cùng xóm, cÛng ª chung nh© trái nhà Çó nên cÛng
Ç« cô quånh.
Tiep trang 2
|
|
